اهتمام به علم آموزی از ۵ هزار سال قبل میلاد
ریشهی سواد و آگاهی و اهتمام به علم در کشور ایران به دوران قبل از میلاد برمیگردد. مردمان تمدن جیرفت ساکن فلات ایران به طور معتبر از پنج هزار سال پیش از میلاد از اولین مخترعان خط بودهاند. از دوران زرتشت، کوروش بزرگ، اشکانیان و ساسانیان و… تا دوران پذیرش دین اسلام توسط ایرانیان و ظهور شاعران، فیلسوفان و دانشمندان همگی بیانگر فرهنگ کهن و پربار علم و ادب و هنر در این کشور پهناور است.
متاسفانه در دوران رژیم پهلوی این کشورِ مهد علم و ادب با وجود اجرای طرح سپاه دانش در ظاهر، به دلیل همگانی نبودن سواد آموزی، بسیاری از مردم بیسواد و از آگاهی کافی برخوردار نبودند به طوری که در اوایل انقلاب اسلامی جمعیتی بالغ بر ۱۴ میلیون نفر بیسواد در کشور وجود داشت.
فرمان تشکیل نهضت سواد آموزی
اسلام، دین دانش و سواد است. یکی از مهمترین دعوتهای انبیا در طول دوران تاریخ، فراخواندن به سوی دانش و اعلام بیگانگی نسبت به جهل بوده است. اهتمام به سواد و سواد آموزی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در کشور جایگاه ویژهای یافت به طوری که امام خمینی در تاریخ هفتم دی ماه ۱۳۵۸ فرمانی مبنی بر تشکیل نهضت سواد آموزی صادر کردند:
ما باید در برنامه درازمدت فرهنگ وابسته کشورمان را به فرهنگ مستقل و خودکفا تبدیل کنیم و اکنون بدون از دست دادن وقت و بدون تشریفات خستهکننده برای مبارزه با بیسوادی بهطور ضربتی و بسیج عمومی قیام کنیم تا ان شاء الله در آینده نزدیک هر کس نوشتن و خواندن ابتدایی را آموخته باشد.
برای این امر لازم است تمام بی سوادان برای یادگیری و تمام خواهران و برادران باسواد برای یاد دادن بپاخیزند و وزارت آموزش و پرورش با تمام امکانات به پا خیزد و از قرطاس بازی و تشریفات اداری بپرهیزد. برادران و خواهران ایمانی! برای رفع این نقیصه دردآور بسیج شوید و ریشه این نقص را از بن برکنید.(صحیفه نور، جلد یازده، ص ۱۶۱ مورخه هفتم دی ۱۳۵۸)
موفقیت انقلاب اسلامی
تشکیل نهضت سوادآموزی توسط امام خمینی(ره) راهبردی عمیق در برابر بیگانگان بود. اگرچه جنگ تحمیلی مانع اهتمام کامل به این امر شد، اما امروز نخبگان هستهای و موشکی، بهعنوان پشتوانههای انقلاب، ضرورت سواد و دانش را برای بقای ملت در برابر ناملایمات جهانی ثابت کردهاند.
دانش و سواد، ملت ایران را در برابر حیلههای دشمن واکسینه میکند. ایستادگی مردم در جنگ پیچیده ۱۲ روزه علیه آمریکا و صهیونیسم، نشانه موفقیت انقلاب اسلامی در ایجاد این اتحاد و آگاهی است.
یادداشت اختصاصی// رضا ایمانی