ضرورت وحدت حوزه و دانشگاه
وحدت به معنای یگانه شدن و یکی بودن و اتحاد به معنای یکرنگی و یکجهتی در کتاب لغات می آید. حوزه علمیه عنوانی متأخر برای مراکز آموزش علوم دینی در میان شیعه امامیه و دانشگاه نیز عالیترین نهاد آموزش علوم در قرن اخیر است.
وحدت بین حوزه و دانشگاه جزو مسائلی هست که از اول انقلاب اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. در اندیشهی امامین انقلاب، وحدت حوزه و دانشگاه به معنای “استقلال در تخصص و اشتراک در آرمان” است که هدف نهایی آن ساختن تمدن ایران اسلامی است.
روز «وحدت حوزه و دانشگاه»
شهید مفتح با برگزاری نخستین همایش وحدت در سال ۵۷ و نثار خون خود در ۲۷ آذر ۵۸، آرمان همگرایی حوزه و دانشگاه را در تاریخ انقلاب اسلامی جاودانه کرد.
امام خمینی رحمت الله علیه: امروز دانش آموزان باید سعی کنند تاریخ انقلاب اسلامیمان را و نقش وحدت بین خودشان و دانشگاهیان را با روحانیون بیاموزند زیرا اگر روحانیون، شما را و شما، روحانیون را بشناسید و با هم تفاهم کنید، مطمئن باشید که جناحهای غربزده و شرقزده از منافقان و چپگرایان و دیگر خرابکاران و منحرفان بر شما و کشور اسلامیتان طمع نخواهند کرد؛ و اگر هم طمع کنند، با شکست قطعی مواجه خواهند شد.(صحیفه امام، ج۱۷، ص۴)
رهبر معظم انقلاب حفظه الله: وحدت حوزه و دانشگاه عبارت از این است كه ما این دو كانون علمی، این دو مركز تعلیم و تعلّم را از لحاظ اخلاق حاكم بر آنها، از لحاظ سیستم و سازماندهی حاكم بر آنها، و از لحاظ برخی از محتواها به هم نزدیك كنیم.( ۱۳۶۴٫۰۹٫۲۶)
حرکت پابه پای حوزه و دین
در نظام اسلامی، علم و دین پابهپا باید حرکت کند. وحدت حوزه و دانشگاه، یعنی این. وحدت حوزه و دانشگاه، معنایش این نیست که حتماً بایستی تخصصهای حوزهیی در دانشگاه و تخصصهای دانشگاهی در حوزه دنبال بشود. (۱۳۶۸٫۰۹٫۲۹)
امتیازات حوزه و دانشگاه باید تبادل شود: اخلاص، صفا، ایثار، معنویت، زهد، احترام به سنتهای اصیل و ارزشمند، از یكسو و توجه به واقعیات، دیدِ باز و گسترده، وسعت بینش، نوگرایی مفید، نگرش سازنده و پویا و استفاده از روشهای جدید و كارساز از سوی دیگر، میتواند و باید كه مكمل هم شوند.(۱۳۶۰٫۰۹٫۲)
علم و دین در کشور ایران از سالیان دور در کنار یکدیگر بودهاند. بزرگان تاریخ ایران همزمان عالم دینی و دانشمند تجربی بودند و دین بر تمام ابعاد زندگی مردم حکومت میکرد. اما در قرن نوزدهم، نفوذ غربیها این پیوند را گسست؛ آنها دانشی سیاستزده را وارد کشور کردند تا علم را از دین جدا کنند. این رویکرد، دین را از دانش و علم را از معنویت تهی کرد. سرانجام انقلاب اسلامی با پیوند دوباره علم و دین، به این دو جان تازهای بخشید و نقشههای دشمنان اسلام را نقش بر آب کرد.
به برکت وجود انقلاب اسلامی مسیر و هدف مشخص است
مغز متفکر جامعه و از ارکان اساسی جامعه اسلامی، حوزه علمیه و دانشگاه میباشد. حوزه و دانشگاه در ساختار جامعه و روابط اجتماعی نقش کلیدی و تعیین کننده دارند لذا حرکت این دو در کنار هم لازم و ضروری است. مؤسسهی علم و دین در واقع یک مؤسسه میباشد که دارای دو شعبه است: یک شعبه حوزههای علمیه و شعبهی دیگر دانشگاهها میباشد. وصل بودن و کمک کردن این دو شعبه به یکدیگر موجب خواهد شد که به اهداف عالی واحد در جامعه دست پیدا کنند. شعار نه شرقی و نه غربی امامخمینی نیز مبنی بر همین موضوع است که روشنفکران را با دین و ایمان مذهبی آمیخته می کنند و روحانیون را نیز با پیشرفتهای علمی جهان و تجربهی روشهای جدید آشنا می کنند.
وحدت حوزه و دانشگاه، راهبرد تمدنساز انقلاب اسلامی برای پیوند دوباره “علم و دین” و خنثیسازی نقشه دیرینه استعمار غرب در ایجاد شکاف میان نخبگان است. امروز به شکرانهی انقلاب اسلامی، مسیر و جهت، روشن و مشخص است. حوزه و دانشگاه نباید از یکدیگر فاصله بگیرند؛ چرا که این دو مرکز برای دستیابی به اهداف عالی، به هم وابستهاند. نخبگان باید با ابزارِ “طراحی ارتباطات جدید”، دانش تخصصی را در بستر معرفت دینی برای تعالی جامعه ترکیب و پیادهسازی کنند.
یادداشت اختصاصی// رضا ایمانی