عاشورا قله‌ی عظمت انسان

مقام انسان کامل

امام حسین علیه السلام به مقامی رسید که دست‌یافتن به آن برای نوع بشر بسیار دشوار، بلکه بی‌مانند است. چه مقامی؟ مقام انسان کامل. مقامی که در آن، انسان نه‌فقط به بالاترین مراتب معرفت الهی می‌رسد، بلکه در میدان عمل، تجسم عینی حق و حقیقت می‌شود.

در طول تاریخ، افراد بسیاری در راه خداجنگیده‌اند، خون داده‌اند، فداکاری کرده‌اند، اما هیچ‌یک همچون حسین بن علی علیه‌السلام، جهان را در برابر خویش متحیر نساخته. چرا حرکت امام حسین علیه السلام، این‌چنین جهانی و جاودانه شد؟

پاسخ را باید در دو حقیقت جست:

حرکت در مواقع حساس: شاید اصل قیام و خیزش در بسیاری از حرکات شبیه به هم باشد (که حتی اینطور هم نیست و توضیح خواهیم داد) ، اما آنچه به یک حرکت ارزش مضاعف می‌دهد، «زمان» آن است. اینکه انسان، کی و در چه شرایطی به میدان می‌آید، تعیین‌کننده‌ی ارزش حرکت اوست.

اگر همه در حال جهاد باشند و ما نیز به میدان برویم، ثواب دارد؛ اما اگر در هنگامه‌ای که فضای جامعه آکنده از ترس، سازش، و خاموشی است، دل به میدان بزنیم، آن‌گاه ارزش این حرکت، به یک جریان تاریخ‌ساز بدل می‌شود.

امام حسین علیه‌السلام، درست در آن لحظه‌ای قیام کرد که سکوت بر همه جا سایه انداخته بود. نشانه‌ای از مقاومت نبود، یا اگر هم بود، پنهان و خفته بود. شما فکر نکنید وقتی امام حسین علیه السلام شروع به حرکت کرد همه موافق بودند! به هیچ وجه حتی بسیاری از بزرگان مخالف می‌کردند و به ایشان می‌گفتند نروید؛ ابن عباس مخالفت می‌کرد، محمد بن حنفیه مخالفت می‌کرد، عبدالله بن جعفر شوهر حضرت زینب مخالفت می‌کرد. اما حسین علیه‌السلام، حساب خود را از همه جدا کرد. در این موقعیت حساس که حتی بزرگان سکوت کرده ‌بودند، حسین سکوت نمی‌کند، متوقف نمی‌شود، حرکت می‌کند، پیش می‌رود و زمانه را از ظلمات به سوی نور می‌کشاند.

آزادی یعنی دربندِ خدا بودن

امام حسین علیه السلام آزاد بود: آزادی یعنی دربندِ خدا بودن، آزادی یعنی رها شدن از بند نفس، از بند شیطان و از بند خویش؛ آزادی یعنی فدا شدن برای هدفی والاتر؛ هدفی که حتی امام حسین علیه السلام برای آن هدف، وسیله است. آزادی یعنی یافتن انسان حقیقی، آزادی یعنی ظهور انسان کامل؛ آزادی یعنی فناء در او.

گذشتن برای انسان همیشه دشوار است زیرا باید از آن دل بکند و دل‌کندنی مقدس است که برای خدا باشد. هرچقدر که دلبستگی ما بیشتر باشد دل‌کندن از آن سخت تر است و به تبع، اگر از آن بگذریم ثوابی عظیم تر در مقابل آن برای ما وجود دارد. آزادی یعنی گذشتن از خود برای خدا و اینجاست که مانند حسین پیدا نمی‌شود. امام حسین علیه السلام از تمامی متعلقات خود برای خدا می‌گذرد با اینکه قدرت حفظ آن ها را دارد، اما می‌گذرد.

حضرت ابراهیم در ماجرای ذبح اسماعیل دچار تردید شد، اما حسین علیه‌السلام نه برای قربانی کردن، بلکه برای قربانی شدن خودش و فرزندانش، لحظه‌ای تردید نکرد! از جان، از مال، قدرت، محبوبیت، همه چیز می‌گذرد فقط برای او. مقابل عالَم در آن زمانه می‌ایستد و در راه خود، شک به دل راه نمی‌دهد. فدا می‌کند و فدا می‌شود فقط برای او. با این نگاه می‌توان فهمید «ما رایت الا جمیلا» یعنی چه! به راستی غیر از زیبایی چیزی نیست. مگر فدای خدا شدن، مگر فدای آرمان شدن چیزی غیر از زیبایی است؟ زیبایی و فراتر از زیبایی است.

امام حسین علیه السلام قله‌ی آزادی را نشان داد و به انسان‌ها فهماند که این راه باقی است. مبارزه میان حق و باطل تمام نشدنی است و برای پیشرفت حق باید یاد بگیریم که بگذریم حتی از خود. در مکتب حسین خودی وجود ندارد، همه چیز اوست. برای غلبه حق بر باطل باید عاشورا‌ها رقم بخورد و باید از خدا بخواهیم که بتوانیم بگذریم. حسین قله‌ی آزادی است و عاشورا قله‌ی انسانیت؛ انشاالله در کنار این قله، همچون تپه‌ای، هرچند کوچک، بتوانیم به وظیفه‌ی عظیم خود عمل کنیم.

یادداشت اختصاصی // حجت‌الاسلام علی لرستانی