بخش اول: اهمیت بررسی قیام میرزا کوچک خان
قیام میرزا کوچک خان جنگلی از حوادث مهم کشور ایران در فاصله بین مشروطیت تا سرکار آمدن رضا خان به شمار می رود. این نهضت با پایان جنگ جهانی اول تشکیل شد در طی هفت سال بقاء خود توانست یک مدل کوچک از جمهوری اسلامی را در منطقه تحت تصرف خود ایجاد کند. آنچه نگارنده را مجاب به نوشتن این یادداشت تحلیلی کرد اولا موفقیت این جنبش در ایجاد مدل کوچکی از جمهوری اسلامی بود.
دوما حجم زیاد شبهات وارده بر علیه میرزا کوچک خان بود؛ نمونه ای از این شبهات را می توان در تلاش مارکسیست ها در مصادره این نهضت به نفع خود مشاهده کرد. همچنین شخصیت ایشان، اهداف ایشان از مبارزه و روش مبارزه ایشان هم چنان در کشاکش شبهات باقی مانده است و دارای ابهام است. نویسنده سعی دارد با اتکای بر بیانات امام خامنهای در در دیدار اعضای ستاد برگزاری کنگره بزرگداشت میرزا کوچکخان جنگلی مورخ ۱۳۹۱.۸.۲۹ پرده از بعضی از رموز این قیام بردارد.
بخش دوم: مردمی بودن قیام میرزا کوچک خان
بنا بر تصریح امام خامنهای حرکت میرزا کوچک خان یک حرکت «دارای صبغه مردمی» می باشد. حرکتی که همانند قیام انقلاب اسلامی از دل مردم و مطالبات مردمی برخاسته بود و به خاطر مردم ایجاد شد. پیش فرض است که مردم سالاری دینی از اصول انقلاب اسلامی میباشد. بنابراین اساساً تمامی حرکت های اسلامی مبتنی بر اسلام ناب باید دارای صبغه مردمی باشد و مردم در آن نقش اساسی داشته باشند تا بتوان آن حرکت را انقلاب اسلامی نامید.
حال مطالعه درباره منابع مالی نهضت جنگل و خدمات اجتماعی این نهضت برای مردم مهر تاییدی خواهد بود بر ادعای مقام معظم رهبری مبنی بر مردمی بودن این قیام. نویسنده به ذکر چند نمونه از این خدمات مردمی اکتفاء میکند:
اول: ایجاد حشمت رود و آبادانی شرق گیلان
دوم: جنبش مدرسه سازی در غرب گیلان
بخش سوم: دینی بودن قیام میرزا کوچک خان
امام خامنهای این قیام را یک قیام صد در صد دینی و اعتقادی میدانند. باید دانست که یکی دیگر از ارکان انقلاب اسلامی با مبنای اسلام ناب حفاظت از شریعت اسلام می باشد. در اندیشه امام خمینی، حفظ شریعت تنها با حکومت اسلامی ممکن است و ملت و حکومت پاسدار آناند. بنابراین قیام جنگل که مینیاتوری از جمهوری اسلامی می باشد ناچار است در کنار مردمی بودن منشا دینی خود را حفظ کند. و اساساً همین منشا دینی قیام مذکور را به مردمی بودن ارشاد می کند.
دوما تصریحی در روزنامه جنگل وجود دارد که وفاداری جنبش جنگل به اسلام را اثبات میکند. هم چنین در برخی نامه های باقیمانده از میرزا کوچک خان، تکیه ایشان بر وجوه اسلامی بودن قیام خویش پاسخی قوی برای رد شبهه مارکسیست بودن میرزا می باشد. و با توجه به ادله ارائه شده اندک همکاری های محدود با حزب عدالت و نمایندگان شوروی نمی تواند صبغه دینی قیام مبارک ایشان را تحت سوال و شبهه قرار دهد.
بخش چهارم: نتیجه گیری
نهضت جنگل، از نگاه امام خامنهای، حرکتی مردمی و دینی است که همچون جمهوری اسلامیِ کوچک، اسلامی و عدالتمحور مانده و روحیهی استکبارستیزی دارد. بنابراین نزدیک ترین مدل قیام به جمهوری اسلامی در تاریخ معاصر قیام جنگل می باشد.
یادداشت اختصاصی//حجت الاسلام موحدنژاد